poniedziałek, 26 stycznia 2015

Woźny sądowy, Burgrabia... w strukturze Królestwa Polskiego; wątek rozwojowy.

Jeden  z dyskutantów na forum historycznym zadał takie pytanie:
Poszukuję informacji na temat funkcji/urzędu woźnego w Rządzie Gubernialnym w okresie przed Powstaniem Styczniowym (konkretnie chodzi mi o okres około roku 1860-1861). 

Tutaj śpieszę z wyjaśnieniem iż między 1815 a 1837 [patrz niżej] Królestwo Polskie było podzielone na województwa a te wynikały z departamentów i osadzały się rodowodem na przepisach z Księstwa Warszawskiego.

Przedmówca podaje okres między 1860/61; otóż do 1866 obowiązywały przepisy podług organizacji władz administracyjnych z 3 Lutego 1816 r. [Dziennik Praw Królestwa Polskiego, T. II].

Według tych przepisów Komisja wojewódzka była naczelną władzą administracyjną w województwie, wykonującą rozkazy wszystkich Komisji rządowych [art.1]; składała się z Prezesa, pięciu komisarzy, komisarzy delegowanych w obwodach, sekretarza generalnego, będącego naczelnikiem kancelarii, asesora prawnego, tudzież innych asesorów i kancelarii [art. 2 i 3].

Zmiany jakie zaszły do 1866 roku; obejmowały:
- Zwiększenie atrybucji komisji wojewódzkich na skutek dekretu z 30 Marca (11 Kwietnia) 1817 r. [DPKP, T.III, s. 176], mącą którego włożony został na nie obowiązek sądzenia w 1-ej instancji sporów administracyjnych, rozstrzyganych poprzednio przez rady prefektury.

- Na skutek Ukazu z 23 Lutego (3 Marca) 1837 r. [DPKP, T. XX, s. 413], województwa zostały nazwane guberniami, Prezesi Komisji wojewódzkich gubernatorami cywilnymi, a Komisje wojewódzkie Rządami gubernialnymi. Skład jednak jak i atrybucje rządów gubernialnych nie zostały zmienione, tj. dalej obowiązywały przepisy z 3 Lutego 1816 r./ze zmianą z 30 Marca (11 Kwietnia) 1817 r.

I to by było w zasadzie tyle. Dopiero Ukaz z 19(31) Grudnia 1866 r. [DPKP, T. LXVI, s. 115], wprowadził nową ustawę o zarządzie gubernialnym i powiatowym, utrzymując jak poprzednio dwa stopnie władz administracyjnych pośrednich, to jest rządy gubernialne i zarządy powiatowe. Dodatkowo zatwierdzono ustawę o straży ziemskiej i zarządzie ubezpieczeń.

Co do tzw. Woźnych, rozumiem iż chodzi przedmówcy o woźnych sądowych tj. Burgrabiami nazywanymi?
Tutaj warto zajrzeć do przepisu z 29 Sierpnia 1809 r. [Dziennik Praw Księstwa Warszawskiego, T. II, s. 45]; w którym definiował rolę woźnych w tym zakresie:
„Officyaliści przy Sądach do wręczenia zapozwów i uskutecznienia exekucyi wyroków Sądowych ustanowieni, w procedurze Fracuzkiey huissiers, a w Etacie pensów przez Nas dla Urzędników i Officyalistów Xięftwa Naszego Warszawskiego ustanowionym, Woźnemi nazwani, stanowiemy:
-iź w Xięstwie Naszem Warszawskiem nazwisko Burgrabiów nosić maią.”


Bo o ile w tym kontekście to rozumieć, można odnieść tychże Woźnych Sądowych do Komornika; takoż zresztą są definiowani w przepisach KP.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...