wtorek, 13 stycznia 2015

Przemysł Częstochowy w Królestwie Polskim 1815-1914 - przyczynek do analizy porównawczej na tle innych miast - Cz. I

Częstochowa w ostatnich dwóch dekadach okresu trwania Królestwa Polskiego stała się jednym z największych ośrodków przemysłu w Królestwie.
Nastąpił znaczny wzrost liczby mieszkańców miasta [głównie na skutek napływu ludności w poszukiwaniu pracy], poprawiły się warunki bytowe, idealne położenie geopolityczne miasta, na styku z Cesarstwem Niemieckim i Austro-Węgrami umożliwiło eksport produktów [głównie włókienniczych; ale i stalowych] na zachód jak i wgłąb Cesarstwa Rosyjskiego.

Przełom XIX i XX wieku charakteryzował się dużym wzrostem liczby ludności w Królestwie Polskim. Jeżeli w 1869 roku KP liczyło 5780000 mieszkańców, to w 1893 roku liczba tychże wzrosła do 8809000, a w 1913 r. osiągnęła 13058000. Rzeczywisty przyrost ludności w tych latach wynosił 125,9%. Jednocześnie nastąpił spadek odsetka ludności wiejskiej,z 74,5% do 68,5%, natomiast zwiększył się odsetek ludności miejskiej, z 25,5% do 31,5%. [1]
Dodam iż do ludności miejskiej zaliczono w tych wyliczeniach również ludność osad, miejscowości, które utraciły prawa miejskie.

Najlepiej uprzemysłowionymi i najliczniejszymi pod względem ludnościowym były gubernie warszawska i piotrkowska. W latach 1872-1913 liczba ludności guberni piotrkowskiej wzrosła z 705 tys. do 2260 tys., tj. o 221,7%. Natomiast liczba ludności guberni warszawskiej zwiększyła się z 1058 tys. do 2669 tys., tj. o 146,0%.

Poniżej prezentuję wykres poziomy wzrostu liczby ludności miast powyżej 20 tys. [wartość krańcowa tj. 1913 r.] z zapodaniem linii średniej ruchomej ważonej:

Wykres 1 - gatczyna.blogspot.com
 Analiza danych z wykresu 1 wskazuje wyraźnie, że rozwijały się przede wszystkim miasta, będące ośrodkami przemysłowymi. Za przykład mogą tutaj posłużyć: Warszawa i Łódź, a także Częstochowa, Sosnowiec oraz Będzin.

W latach 1872-1913 Łódź zwiększyła liczbę ludności ponad dziewięciokrotnie, Będzin - prawie ośmiokrotnie, Sosnowiec tylko w ciągu 9 lat podwoił liczbę mieszkańców.

Odnośnie Częstochowy odniosę się przy okazji prezentacji dokładnej tabeli opracowanej na podstawie materiałów w Archiwum Państwowym w Częstochowie.
Niemniej dane dotyczące lat osiemdziesiątych i pierwszej połowy lat dziewięćdziesiątych wskazują na niewielką, lecz stałą dynamikę wzrostu liczby ludności miasta. W połowie lat dziewięćdziesiątych nastąpiło podwojenie stanu liczebnego mieszkańców w stosunku do 1882 roku.

Salut!
Marcin F. Michalski

-------------------------------------------------------------------------------------
[1] Nietyksza M., Ludność Warszawy na przełomie XIX i XX wieku, Warszawa 1971, s. 20,
      Załęski W., Królestwo Polskie pod względem statystycznym, cz. I, Warszawa 1900, s. 11, 17
      Krzyżanowski A., Kumaniecki K., Statystyka Polski, Kraków 1915, s. 6, 7, 28.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...