środa, 5 grudnia 2012

Proces Romualda Traugutta i Członków Rządu Narodowego - Cz. IV

Biorąc pod uwagę charakter i działalność władz imperium rosyjskiego zwalczających zryw niepodległościowy roku 1863; można je usystematyzować następująco:
a) władze polityczno-administracyjne, organizujące centralnie akcję zwalczania ruchu niepodległościowego. Władze te częściowo miały charakter wojskowy, częściowo policyjny, częściowo cywilny, a to ze względu na kumulację urzędu namiestnika i naczelnego wodza I Armii oraz wojenno-policyjny charakter Zarządu Generał-Policmajstra.

b) władze wojskowo-policyjne, będące organami wykonawczymi w stosunku do pierwszych.

c) władze śledczo-sądowe również wojskowe.

Do pierwszej grupy a) należy zaliczyć:
-Wojennego Generał-Gubernatora Warszawskiego, [zlikwidowany 16 VII 1862 r.]
-Kancelarię Specjalną Namiestnika do Spraw Stanu Wojennego,
-Zarząd Generał-Policmajstra w KP. [utworzony 15/27 XII 1863 r.]

Do drugiej grupy b):
-policja wykonawcza,
-żandarmeria,
-naczelnicy wojenni.

Do trzeciej gruby c):
-Komisje Śledcze - Stała i Tymczasowa,
-specjalne komisje śledcze,
-sądy polowe,
-Audytoriat Polowy.

Fundamentem na którym owe władze rozpostarły swoje rządy, były przepisy stanu wojennego, wprowadzonego w KP zrazu po wojnie 1831 r.. Stan ten formalnie nie wygasł nigdy, ulegało bowiem tylko przerwom jego stosowanie.

Niewątpliwie wielką ciekawostką pośród wymienionych wyżej urzędów, jest stanowisko Wojennego Generał-Gubernatora Warszawskiego.
Nie należy go jednak utożsamiać z podobnie brzmiącym urzędem wprowadzonym w KP w 1874 r., tj. Warszawskim Generał-Gubernatorem, tożsamym z uprzednio zlikwidowanym urzędem namiestniczym [po śmierci Fiodora Berga]

10 września 1831 r., tj. trzy dni po upadku Stolicy, został wydany rozkaz naczelnego dowódcy I Armii Czynnej ks. Paskiewicza, powołujący urząd Wojennego Gubernatora Warszawskiego.
Miał on od samego początku bardzo szeroki zasięg władzy, choć nigdy wyraźnie nie sprecyzowany. "Normą obowiązującą były dlań w tej mierze istniejące przepisy Cesarstwa, [...] miejscowe okoliczności i stosunki." [w:] Konarski K., Zespół akt Wojskowego Generał-Gubernatora Warszawskiego, "Archeion" 1935, t. XIII, s. 84.

Początkowo obejmował samą tylko Warszawę, wkrótce rozszerzono zakres jego czynności na całe województwo mazowieckie, a następnie za sprawą objęcia zwierzchności nad żandarmerią na całe KP!

Podległe mu były:
- III Okręg Korpusu Żandarmów,
- policja wykonawcza miasta Warszawy, z wiceprezydentem a potem oberpolicmajstrem na czele i naczelnicy wojenni,
- posiadał polityczny nadzór nad całą ludnością KP. Jemu to powierzono kontrolę nad ludnością w kraju [referat paszportowy], oraz śledzenie emigracyjnych kół polskich [referat zagraniczny]
- był wojennym naczelnikiem województwa mazowieckiego,
- od 1861 r., obejmuje zwierzchnictwo nad obiema Komisjami Śledczymi tj. Stałą i Tymczasową.
- był komendantem garnizonu warszawskiego [tj. podległa mu była m.in. Cytadela],
- w zakresie sądownictwa przysługiwała mu władza komendanta korpusu wchodzącego w skład armii.

Urząd Wojennego Generał-Gubernatora Warszawskiego zlikwidowano w związku z reformami Wielopolskiego dn. 16 lipca 1862 r..
Jego prawa i obowiązki przeszły na następujące władze bądź istniejące bądź powstające w związku z likwidacją WGGW:
- Specjalną Kancelarię Namiestnika do Spraw Stanu Wojennego [najważniejsze sprawy polityczne];
- Wojennego Naczelnika Okręgu Warszawskiego [sprawy polityczne i gospodarcze];
- Kancelarię Przyboczną Namiestnika [referat zagraniczny - co ciekawe jeszcze za czasów WGGW, owa kancelaria prowadziła zarówno referat paszportowy jak i zagraniczny];
- Komisję Rządową Spraw Wewnętrznych [referat paszportowy, sprawy zarządu m. Warszawy, policja wykonawcza, część spraw kwaterunkowych];
- Komendanturę Miasta [część spraw kwaterunkowych, szpitalnictwo]
- oberpolicmajstra m. Warszawy [cały szereg zasadniczych zagadnień natury policyjnej].


Pozdrawiam!
Marcin

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...